Feed Planet 84 - March 2026

FEED PLANET • MARCH - MART 2026 FEED PLANET • MARCH - MART 2026 36 37 lık, yaralanma, hastalıklar gibi faktörler diğer stres faktörleri olarak sayılabilir (Arslan, 2008). Doğum sonrası, laktasyon enerji ihtiyacının artması oksijen ihtiyacını, dolayısıyla reaktif oksidasyon türleri reactive oxygen species (ROS)’nin üreti- mi de artırmaktadır. Diğer taraftan, süt sığırlarının doğumla birlikte ani ve yüksek düzeyde artan süt üretimi nedeniyle girdikleri Negatif Enerji Dengesi (NED)’nin şiddeti, özellik- le yüksek vücut kondisyon skoruna (VKS) sahip ineklerde daha belirgindir; hayvanlarda yağ mobilizasyonu daha hızlı gerçekleştiği için karaciğer üzerindeki metabolik yük art- makta ve ROS üretimi daha yüksek düzeye ulaşmaktadır. Bu derlemede, geçiş dönemin- deki artmış metabolik yükün ser- best radikal (ROS) üretimini nasıl artırdığı, bunun oksidatif stres mekanizmalarına yansımaları ve sonuçta süt sığırlarının sağlık ve performansı üzerindeki etkileri değerlendirilerek, bu süreçte uygulanabilecek uygun antioksidan yaklaşımlar tartışılacaktır. SERBEST RADİKALLER Serbest radikaller, dış orbitallerinde bir ya da daha fazla eşleşmemiş elektron içeren moleküller ya da molekül parça- cıkları şeklinde tanımlanmaktadır (Pala vd., 2008; Özcan vd., 2015). Serbest radikallerden en fazla zarar gören molekül- ler lipitlerdir. Hücre zarlarında bulunan çoklu doymamış yağ asitlerinin çift bağları, serbest radikallerle reaksiyona girerek peroksidasyona uğrayabilmektedirler. Lipit peroksidasyonu membran geçirgenliğini etkileyerek, hücre içinde Ca+2 biri- kimine yol açmaktadır. Bu da hücre şişmesi ve hücre ölümü ile sonuçlanmaktadır. Stres varlığı lipit peroksidasyon ürünü housing conditions and abrupt environmental changes; and other stressors such as hunger, injury and disease (Arslan, 2008). Following calving, the increased energy demand of lactation raises oxygen requirements and consequently elevates the production of reactive oxygen species (ROS). Furthermore, the severity of the Negative Energy Balance (NEB) that dairy cows enter due to the sudden and drama- tic rise in milk production at calving is more pronounced in cows with a high body condition score (BCS); as fat mobili- zation occurs more rapidly in these animals, the metabolic burden on the liver increases and ROS production reaches higher levels. This review examines how the increased metabolic load during the transition period amplifies free radical (ROS) pro- duction, the implications of this for oxidative stress mechanisms, and the resulting effects on the health and performance of dairy cows, while discus- sing appropriate antioxidant strategies applicable during this process. FREE RADICALS Free radicals are defined as molecules or molecular frag- ments containing one or more unpaired electrons in their outer orbitals (Pala et al., 2008; Özcan et al., 2015). Among all molecules, lipids are the most susceptible to free radical damage. The double bonds of polyunsaturated fatty acids present in cell membranes can react with free radicals and undergo peroxidation. Lipid peroxidation affects memb- rane permeability, leading to intracellular accumulation of Oxidative stress in transition dairy cows: Risks and antioxidant strategies Geçiş dönemi süt sığırlarında oksidatif stres: Riskler ve antioksidan stratejiler The transition period in dairy cows is a critical phase characterized by increased production of reactive oxy- gen species (ROS) due to elevated metabolic demands and negative energy balance. When antioxidant defense systems fail to counterbalance this increase, oxidative stress develops, predisposing animals to metabolic and infectious diseases and adversely affecting health and productivity. This review evaluates the mechanisms un- derlying oxidative stress during the transition period and the potential effects of antioxidant support strategies. Süt ineklerinde geçiş dönemi, artan metabolik gerek‑ sinimler ve negatif enerji dengesi nedeniyle reaktif oksijen türlerinin (ROS) üretiminin yükseldiği kritik bir süreçtir. Antioksidan savunma sistemlerinin bu artışı dengeleyememesi durumunda gelişen oksidatif stres, metabolik ve enfeksiyöz hastalıklara yatkınlığı artırarak hayvan sağlığı ve verimliliğini olumsuz yönde etkileye‑ bilmektedir. Bu derleme, geçiş döneminde oksidatif stresin oluşum mekanizmalarını ve antioksidan destek stratejilerinin potansiyel etkilerini değerlendirmektedir. INTRODUCTION The transition period is the metabolic adaptation phase in dairy cows, beginning three weeks before calving and continuing until three weeks after. In the postpartum peri- od, dairy cows may experience not only metabolic diseases such as milk fever, abomasal displacement, fatty liver and ketosis, but also infectious conditions including mastitis, la- minitis and reproductive disorders (Arslan, 2010; Wankhade et al., 2017). Stress frequently encountered during this peri- od is directly associated with animal welfare, nutritional sta- tus, and metabolic and infectious diseases, and constitutes an important factor in assessing the overall condition of ani- mals. These factors can be evaluated under two broad ca- tegories: physiological stress, which arises from crowding, GİRİŞ Geçiş dönemi, süt sığırlarında doğumdan üç hafta önce başlayıp doğumdan üç hafta sonrasına kadar devam eden metabolik adaptasyon dönemidir. Doğum sonrası dönemde süt sığırlarında birçok metabolik (süt humması, abomasum deplasmanı, yağlı karaciğer ve ketozis) hastalıkların yanın- da, mastitis, laminitis ve üreme bozuklukları gibi enfeksi- yöz hastalıklar da meydana gelebilmektedir (Arslan,2010; Wankhade vd.,2017). Bu dönemde sıkça karşılaşılan stres; hayvanların refahı, beslenme durumu, metabolik ve enfeksi- yöz hastalıklarla doğrudan ilişkilidir. Stres, hayvanların genel durumunu değerlendirmede önemli bir faktördür. BU faktör- leri iki grup altında değerlendirilebilir. Fizyolojik stres, sıkı- şıklık, bakım yeri ve ani değişikliklerden kaynaklanırken aç- TROUW NUTRITION TÜRKIYE FEED ADDITIVES AND ANIMAL HEALTH PRODUCT GROUP MANAGER YEM KATKI VE HAYVAN SAĞLIĞI ÜRÜN GRUBU MÜDÜRÜ Dr. Kazım Bilgeçli COVER STORY • KAPAK DOSYASI COVER STORY • KAPAK DOSYASI