Feed Planet 84 - March 2026

FEED PLANET • MARCH - MART 2026 FEED PLANET • MARCH - MART 2026 38 39 olan malondialdehit (MDA) seviyesinde artışa yol açmaktadır. Bu nedenle MDA seviyesindeki artış lipit peroksidasyonu- nun, dolayısıyla stres varlığının göstergesidir. (Simsek, 1999). Proteinlerin serbest radikal hasarından etkilenme derecesi amino asit kompozisyonlarına bağlıdır. Doymamış bağ ve kükürt içeren triptofan, tirozin, fenilalanin, histidin, metiyonin, sistein gibi amino asitlere sahip proteinler serbest radikal- lerden kolaylıkla etkilenmektedirler. (Sezer ve Keskin 2014). Fizyolojik pH ve sıcaklıkta, glukoz gibi monosakkaritlerin otooksidasyonu sonucunda, H2O2, peroksitler ve okzoal- dehitler oluşmaktadır. Serbest radikallere karşı organizma- daki ilk savunma işlemi süperoksit dismutaz (SOD) enzimiyle gerçekleşir. SOD, endojen olarak üretilen ve organizmayı oluşturan her hücre için esansiyel bir enzim olup peroksi- nitrit oluşumunu engelleyici ve hücre hasarına yol açan sü- peroksit radikalini, daha az zararlı hidrojen peroksite ve mo- leküler oksijene dönüştürücü etkisi nedeniyle organizmayı oksidanların zararlı etkisinden korur (Halliwell ve Gutteridge, 1999). Lipid peroksidasyona karşı oluşan korunma mekaniz- masında GSH-Px ve CAT birincil antioksidan enzimler olarak bilinirler (Kehrer, 1993). GSH-Px aracılığıyla hidrojen peroksi- tin ve lipid hidroperoksitlerin indirgenmesi sağlanır (Kehrer, 1993; Halliwell ve Gutteridge, 1999). CAT ise demir içeren, özellikle karaciğerde ve eritrositlerde olmak üzere bütün or- ganlarda bulunan ve SOD aracılığı ile oluşmuş olan hidrojen peroksitin oksijen ve suya parçalanmasında GSH-Px ile etki- yen önemli bir enzimdir (Gutteridge, 1995; Halliwell ve Gutte- ridge, 1999). Glutatyon, hücrelerde aminoasit transportunda, DNA ve protein sentezinde de önemli fonksiyonlara sahiptir (Bucak vd., 2010). Glutatyon, düşük molekül ağırlığa sahip, vücutta direk olarak sistein, glutamik asit ve glisin aminoasit- lerinden oluşmuş bir tripeptit olup, en önemli çözünebilir an- tioksidandır (Kohen ve Nyska 2002; Valko vd., 2007). Hücre metabolizmasına katılır ve hücre bütünlüğünün korunmasın- da esansiyel bir bileşiktir (Kehrer, 1993)). Enzimatik olmayan antioksidan olarak oksidatif hasara ve serbest radikallere karşı etkinlik gösteren glutatyon, doğrudan reaksiyona gi- rerek serbest radikallerin toksisitelerini düşürmektedir. Doğ- rudan serbest radikalleri temizlemesinin yanı sıra; GSH-Px ile birlikte enzimatik olarak da etki gösterir. Ayrıca, pek çok koruyucu enzimin kofaktorü olarak işlev görür. OKSİDATİF STRES NASIL OLUŞUR SÜT SIĞIRLARINI NASIL ETKİLER Oksidatif stres, vücudun antioksidan savunma sistemine bağlı olarak etkileri değişebilen, çevresel veya metabolik faaliyetler sonucu açığa çıkan, hayvan vücudundaki prook- sidanlarla, antioksidanlar arasındaki dengenin bozulması sonucu ortaya çıkan ve hücresel hasara yol açan bir süreç- tir. (Valko ve ark., 2007). Doku veya hücrelerde meydana gelen oksidatif stres, serbest radikal üretimi ile endojen an- tioksidan savunması arasındaki dengenin serbest radikaller lehine bozulmasından kaynaklanır. Serbest radikallerin kay- nağı, moleküler oksijendir. Lipit peroksidasyonu, proteinle- rin nitratlaşması, DNA hasarı ve apoptozise (programlı hücre ölümüne) neden olur. (Estevez, 2015). Ca² + , which ultimately results in cell swelling and cell death. The presence of stress leads to elevated levels of malon- dialdehyde (MDA), a product of lipid peroxidation; accor- dingly, increased MDA levels serve as an indicator of lipid peroxidation and, by extension, of oxidative stress (Simsek, 1999). The susceptibility of proteins to free radical damage depends on their amino acid composition. Proteins contai- ning amino acids with unsaturated bonds or sulfur groups, such as tryptophan, tyrosine, phenylalanine, histidine, met- hionine and cysteine, are particularly vulnerable to free ra- dical attack (Sezer and Keskin, 2014). At physiological pH and temperature, the auto-oxidation of monosaccharides such as glucose yields H₂O₂, peroxides and oxoaldehydes. The first line of defense against free radicals in the or- ganism is provided by the enzyme superoxide dismutase (SOD). SOD is an endogenously produced enzyme es- sential to every cell in the organism; it protects against the harmful effects of oxidants by inhibiting peroxynitrite formation and converting the superoxide radical, which causes cellular damage, into the less harmful hydrogen peroxide and molecular oxygen (Halliwell and Gutteridge, 1999). GSH-Px and CAT are recognized as the primary antioxidant enzymes in the protective mechanism against lipid peroxidation (Kehrer, 1993). GSH-Px mediates the re- duction of hydrogen peroxide and lipid hydroperoxides (Kehrer, 1993; Halliwell and Gutteridge, 1999). CAT is an iron-containing enzyme found in all organs, particularly in the liver and erythrocytes; it works in concert with GSH- Px to break down hydrogen peroxide, generated via SOD activity, into oxygen and water (Gutteridge, 1995; Halliwell and Gutteridge, 1999). Glutathione plays important roles in amino acid transport, DNA synthesis and protein synthesis within cells (Bucak et al., 2010). It is a low molecular weight tripeptide synthesi- zed directly from the amino acids cysteine, glutamic acid and glycine, and is considered the most important soluble antioxidant in the body (Kohen and Nyska, 2002; Valko et al., 2007). Glutathione participates in cell metabolism and is an essential compound for maintaining cellular integrity (Kehrer, 1993). Acting as a non-enzymatic antioxidant, it re- duces the toxicity of free radicals through direct reaction. Beyond direct free radical scavenging, glutathione also acts enzymatically in conjunction with GSH-Px and serves as a cofactor for numerous protective enzymes. HOW OXIDATIVE STRESS DEVELOPS AND HOW IT AFFECTS DAIRY COWS Oxidative stress is a process arising from environmental or metabolic activities that disrupts the balance between pro-oxidants and antioxidants in the animal body, leading to cellular damage; its effects may vary depending on the capacity of the antioxidant defense system (Valko et al., 2007). Oxidative stress in tissues or cells results from a shift in the equilibrium between free radical producti- COVER STORY • KAPAK DOSYASI COVER STORY • KAPAK DOSYASI