Feed Planet 84 - March 2026

FEED PLANET • MARCH - MART 2026 FEED PLANET • MARCH - MART 2026 40 41 Reaktif oksijen (ROS) ve nitrojen (RNS) türleri belirli seviye- lerde homeostazisin sağlanmasında görevli sinyal molekül- lerdir. Normalden fazla üretildiklerinde, oksidatif strese neden olurlar. ROS, antioksidan enzimler (SOD- süperoksit dismutaz, CAT- katalaz ve GPx- glutatyon peroksidaz) tarafından intra- sellüler olarak zararsız hale getirilir (Kurutaş, 2016). RNS, nitrik oksit sentezinin yan ürü- nü olarak barsak mukozasında meyda- na gelir, fazlası mukozaya zarar verip, besinlerden yararlanmayı azaltan önemli serbest radikallerden birisi- dir. Çevresel etmenlere ilave olarak mitokondriyal metabolik faaliyetler, yaşlanma ve stres koşulları serbest radikal üretimini artırarak, hayvan sağlığı ve verimini etkilemekte- dir (Yavaş ve ark., 2020). Antioksidan yetersizliğinin uterus kasılmasını yavaşlatıp, oviducta semenin ulaşmasını önlediği tespit edilmiştir. Ok- sidatif stres ile mastitis ara- sında yakın ilişki bulunmak- tadır. Yangının şiddetine bağlı olarak süt veriminde azalma ve sütün bileşiminde istenilmeyen değişimler meydana gel- mektedir (Jozwik ve ark., 2004). Oksidatif stres, hücre membranı ve diğer hücre bileşenleri- nin oksidatif hasarına yol açarak hücrenin nekroz ve ölümüne, dolayısıyla doku hasarı ve kronik hastalıklara sebep olmakta- dır. Oksidatif stres pek çok hastalığın patogenezinde kritik bir öneme sahip olduğundan, hastalığın şiddetini artırmaktadır. (Sezer vd., 2014; Tabakoğlu vd., 2013) Süt sığırları, gebelik- ten laktasyona geçiş sırasında önemli metabolik ve fizyolojik adaptasyonlara maruz kalmaktadırlar. Artan metabolik ihtiyaç- lar sırasında oksijen gereksinimindeki artış ROS’nin üretimi- nin artışıyla sonuçlanmaktadır. Oksidatif stres, özellikle geçiş periyodu sırasında süt sığırlarının hastalıklara duyarlılığını artı- ran immün ve inflamatuar bozuklukların altında yatan önemli bir faktördür. (Sordillo vd., 2009; Sordillo vd., 2013; Abd Ellah, 2016). Mitokondride, serbest yağ asitleri (SYA) ve koenzim A’ların mitokondriyal elektron taşıma sisteminde elektron akışı- nı yavaşlatmasıyla ve yağ asitlerinden beta oksidasyonla enerji elde edildiğinde ROS üretimi artabilmektedir. Her iki etki de geçiş dönemi sığırlarda, lipit mobilizasyonuna bağlı SYA’ların kullanımının artması yüzünden önemli ölçüde artmaktadır. Bu durum; özellikle yüksek vücut kitle indeksli sığırlarda, düşük vücut kitle indeksli sığırlardan daha belirgindir. Geçiş dönemi süt sığırlarının kanlarında ROS ve antioksidan (A ve E vitamini) on and endogenous antioxidant defense in favor of free radicals. The primary source of free radicals is molecular oxygen. Oxidative stress causes lipid peroxidation, prote- in nitration, DNA damage and apoptosis (programmed cell death) (Estevez, 2015). Reactive oxygen species (ROS) and reactive nitrogen species (RNS) are signaling molecules that serve to main- tain homeostasis at physiological levels. When produced in excess, they give rise to oxidative stress. ROS are neutrali- zed intracellularly by antioxidant enzymes: SOD (superoxi- de dismutase), CAT (catalase) and GPx (glutathione pero- xidase) (Kurutaş, 2016). RNS are produced in the intestinal mucosa as a byproduct of nitric oxide synthesis; in excess, they damage the mucosa and represent an important class of free radicals that impair nutrient utilization. In addition to environmental factors, mitochondrial metabolic activity, aging and stress conditions all increase free radical pro- duction, thereby affecting animal health and productivity (Yavaş et al., 2020). It has been established that antioxidant deficiency slows uterine contractions and prevents semen from reaching the oviduct. A close relationship has been identified between oxidative stress and mastitis; depending on the severity of inflammation, reductions in milk yield and undesirable chan- ges in milk composition may occur (Jozwik et al., 2004). Oxidative stress leads to oxidative damage to cell memb- ranes and other cellular components, resulting in cell necro- sis and death and, consequently, tissue damage and chronic disease. Given its critical role in the pathogenesis of many diseases, oxidative stress amplifies the severity of illness (Sezer et al., 2014; Tabakoğlu et al., 2013). Dairy cows undergo significant metabolic and physiological adaptations during the transiti- on from pregnancy to lactation. The increased oxygen demand as- sociated with elevated metabolic needs results in greater ROS production. Oxi- dative stress is an important underlying factor in the immune and inflammatory dysregulation that heightens susceptibility to disease in dairy cows, particularly during the transition period (Sordillo et al., 2009; Sordillo et al., 2013; Abd Ellah, 2016). In the mitochondria, ROS production may increase due to two related mechanisms: the slowing of electron flow in the mitochondrial electron transport chain by free fatty acids (FFA) and coenzyme A derivatives, and the generation of ROS during beta-oxidation of fatty acids for energy. Both effects are significantly amplified in transition cows owing to the increased utilization of FFAs associated with lipid mobilization, and are more pronounced in cows with a high body condition score compared to those with a low body condition score. ROS and antioxidant (vitamins A and E) concentrations in blood, and lipoperoxides along with vitamins A and E in milk, have been measured in tran- sition dairy cows (Rizzo et al., 2013). The study concluded that supplementation with vitamins A and E during NEB wo- uld contribute to the endogenous antioxidant defense of all transition cows. Avcı and Kızıl (2012) demonstrated that oxi- dative stress in transition cows is associated with an increa- se in erythrocyte MDA levels and a concurrent decrease in plasma antioxidants (CAT, GSH-Px, vitamin E and vitamin C). FEED ADDITIVES WITH ANTIOXIDANT PROPERTIES The defense systems in the body that act to prevent da- mage caused by ROS are collectively referred to as “anti- oxidant defense systems.” Antioxidants inhibit lipid peroxi- dation either by interrupting the peroxidation chain reaction or by scavenging ROS. By reducing the impact of oxidative damage on DNA and limiting abnormal increases in cell division, antioxidants also exert a protective effect against cancer (Sezer and Keskin, 2014). COVER STORY • KAPAK DOSYASI COVER STORY • KAPAK DOSYASI