Feed Planet 89 - Ağustos

FEED PLANET • AUGUST - AĞUSTOS 2026 FEED PLANET • AUGUST - AĞUSTOS 2026 68 69 SPECIAL COVER • ÖZEL DOSYA SPECIAL COVER • ÖZEL DOSYA telafi mekanizmaları doku bütünlüğünü korumaya yetmez, dolayısıyla sağlık ve performans zarar görür. Çevre sıcaklığı termonötral bölgenin üzerine çıktığında, hay- vanlar davranışsal, biyokimyasal ve fizyolojik tepkiler vererek ısı kaybetmek için termoregülasyon mekanizmalarını devreye sokarlar. Hızlı nefes alıp verme (soluma) ve az tüylü/tüysüz vü- cut bölgelerini açığa çıkarma (kanatları kaldırma), kanatlıların sıcaklık stresine maruz kaldığında vücut sıcaklıklarını düzenle- mek için başvurdukları başlıca davranışsal mekanizmalardır. Bu eylemler tavukların serinlemesine yardımcı olur, ancak yüksek enerji gereksinimi, dehidrasyon, respiratuvar alkaloz, halsizlik, yem tüketiminde düşüş, bağırsak fonksiyon kaybı ve oksidatif stres şeklinde sıralanabilecek ağır bir bedeli vardır. Kardiyovas- küler sistem de yüksek sıcaklıklara, ısı dağılımını maksimuma çıkarmak için kanı vücudun uç/çevresel bölgelerine yönlendi- rerek tepki verir. Bu durum, gastrointestinal sisteme giden be- sin ve oksijen desteğinin azalması anlamına gelir; organ fonk- siyonlarını engeller, enflamasyonu ve oksidatif stresi tetikler. Hipotalamus-hipofiz-adrenal (HPA) aksı aktive olarak dolaşım- daki kortikosteron seviyelerini ve iskelet proteini sentezini artı- rır; bağışıklık sistemi baskılanır, böylece hayvanların büyümesi durur ve hastalıklara karşı daha hassas hale gelirler. Sıcaklık stresi ayrıca sitokinlerin gen ekspresyonunu de- ğiştirir, ısı şok proteinlerini (HSP) artırır ve tiroit hormonlarının konsantrasyonunu düşürür. Sıcaklık stresi devam ettiğinde, bu hücresel reaksiyon dizilimi doku hasarı ve organ bozuk- luklarıyla sonuçlanır. Sıcaklık stresine maruz kalan hayvanlar performans açısından son derece olumsuz etkiler yaşarlar; bunlar yaygın olarak bilinen yüksek ölüm oranı, düşük büyü- me ve üretim ile et ve yumurta kalitesinde düşüştür. Sıcaklık stresi kanatlı üretiminde sıkça karşılaşılan bir gerçektir; etki- leri oldukça karmaşık ve zararlıdır; yüksek sıcaklığa maruz kalma süresine ve şiddetine bağlı olarak değişir. Sıcaklık stresi; yem sindirilebilirliğini düşürerek, bağırsak geçirgenliğini artırarak ve bağışıklığı zayıflatarak hayvanları disbakteriyozis ve nekrotik enteritis gibi bağırsak sağlığıyla ilgili sorunlara karşı daha savunmasız bırakır; bu da antibi- yotik kullanım ihtiyacını artırabilir. Ayrıca, geçirgenleşen ba- ğırsaktan LPS (lipopolisakkarit) geçişi enflamasyonu tetikler; hayvan refahına, sağlığına ve performansına ek zararlar verir. Bağırsak oksidatif dengesinin desteklenmesi ve LPS kay- naklı enflamasyonun azaltılması da dahil olmak üzere hafif- letme stratejileri, bu kritik dönemlerde kanatlı hayvanları des- teklemek için hayati önem taşır. Sıcaklık stresine bağlı hızlı nefes alıp verme, yumurtacılarda kandaki asit-baz dengesini bozarak daha ince ve zayıf yu- murta kabuklarına yol açabilir. Vücut sıcaklığını düzenlemek için hayvanlarda görülen hiperventilasyon (aşırı solunum), ak- ciğerlerden ve kandan aşırı miktarda CO2 gazı kaybına se- bep olur; bu da kan pH’ının yükselmesine veya alkaliniteye kaymasına yol açar (respiratuvar alkaloz). Kan pH seviyelerin- deki yükselme, karbonik anhidraz enziminin aktivitesini azal- tarak kalsiyum ve karbonat iyonlarının kandan kabuk bezine transferinde düşüşe sebep olur. Rasyona tek başına kalsiyum ilavesi bu sorunu düzeltmeye yetmez. Yem tüketimindeki azalma ve fosfor kaybındaki artış kalsiyum tüketiminin düş- mesine yol açar ki bu da ince yumurta kabuklarına katkıda bulunan başka bir faktördür. Asit-baz dengesini yeniden sağ- lamak için potasyum klorür, amonyum klorür veya sodyum bikarbonat kullanımı önerilir. Kanatlılarda sıcaklık stresinin azaltılması çeşitli stratejilerin uygulanmasıyla sağlanabilir. İki temel strateji kümes yönetimi ve besleme yönetimidir. Kümes yönetimi; havalandırma, sıcaklık kontrolü ve ışıklandırma dahil olmak üzere hayvanların barındığı çevrenin düzenlenmesini içerir. Besleme yönetimi ise hayvanlara sıcaklık stresiyle başa çıkmalarına yardımcı olabilecek spesifik besin maddelerini içeren dengeli bir rasyon sunmayı kapsar. Her iki strateji de sıcaklık stresini azaltmada ve performansı korumada etkili ola- bilir. Çiftlikteki sıcaklık ve nemin izlenmesi, sıcaklık stresi hafif- letme stratejilerinin uygulanması sırasında kritik bir görevdir. When the environmental temperature is above the thermone- utral zone, the animals activate thermoregulation mechanisms to lose heat through behavioral, biochemical, and physiologi- cal changes and responses. Panting and exposure of low/non- feathered body areas (raising wings) are the main behavioral mechanisms in which chickens regulate their body temperature when exposed to heat stress. These actions help the chickens to cool down, at a high toll: high energy demands, dehydration, respiratory alkalosis, lethargy, decrease in feed intake, loss of in- testinal function and oxidative stress. The cardiovascular system also responds to high temperatures by deviating blood to the peripheral areas of the body to maximize the dissipation of heat. This implicates a reduced supply of nutrients and oxygen to the gastrointestinal tract, hindering its functions and provoking inf- lammation and oxidative stress. The hypothalamic-pituitary-ad- renal (HPA) axis gets activated, increasing the levels of circula- ting corticosterone, skeletal protein synthesis and the immune system is suppressed, therefore the animals stop growing and are more susceptible to disease. Heat stress also changes the gene expression of cytokines, upregulates heat shock proteins (HSP), and reduces the concent- ration of thyroid hormones. When heat stress persists, these cas- cades of cellular reactions result in tissue damage and malfuncti- on. The animals exposed to heat stress suffer adverse effects in terms of performance, which are widely known and include high mortality, lower growth, and production and a decline in meat and egg quality. Heat stress is a common reality in poultry production; its effects are quite complex and harmful and depend on the inten- sity and duration of the exposure to high temperatures. By lowering feed digestibility, increasing gut permeability, and compromising immunity, heat stress leaves animals more sus- ceptible to gut-health related issues such as dysbacteriosis and necrotic enteritis – and thus may increase the need to use anti- biotics. Additionally, the passage of LPS through the permeable gut induces inflammation and further damage to animal welfare, health and performance. Mitigation strategies, including support to the gut oxidative balance and lowering LPS-induced inflammation are crucial to support poultry animals in these critical periods. Panting due to heat stress can cause an acid-base imbalance in the blood of layers, resulting in thinner and weaker eggshell. Hyperventilation in birds to regulate body temperature leads to excessive loss of CO2 gas from the lungs and blood, resulting in an increase in blood pH or a shift towards alkalinity, a condition re- ferred to as respiratory alkalosis. A rise in blood pH levels reduces the activity of carbonic anhydrase enzyme, causing a decrease in the transfer of calcium and carbonate ions from the blood to the shell gland. The addition of calcium to the diet alone cannot rec- tify this issue. A reduction in feed intake and an increase in phosp- horus loss leads to a decrease in calcium consumption, which is another factor contributing to thin eggshells. To restore acid- base balance, use of potassium chloride, ammonium chloride, or sodium bicarbonate is recommended. Heat stress reduction in poultry can be achieved by implementing various strategies. Two key strategies are housing management and nutritional manage- ment. Housing management involves adjusting the environment in which the birds are kept, including ventilation, temperature control, and lighting. Nutritional management involves providing birds with a balanced diet that includes specific nutrients that can help them cope with heat stress. Both strategies can be effective in reducing heat stress and maintaining performance. Monitoring the temperature and humidity at farm is a critical task during imp- lementation of heat stress mitigation strategies.